Česká centra, Czech Centres

Česká centra / Czech centres - logo

Program

05-06-2020

Polsko-Czeska Wiosna Literatury w Sieci | Josef Formánek

Przedostatni odcinek literackiego cyklu Czeskiego Centrum i Mazowieckiego Instytutu Kultury dotyczy książki "Mówić Prawdę" Josef Formánek.

Josef Formánek, „Mówić prawdę" 

Tytuł oryginału:
Mluviti pravdu

przekład: Andrzej Jagodziński

Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2019

Kronika szaleństwa XX wieku

Jak połączyć powieść przygodowo-historyczną z melodramatem i kryminałem? Jak napisać utwór fabularny o cechach literatury faktu? Jak wreszcie opowiedzieć o losach jednostki a zarazem o losach całych narodowości i społeczeństw?

Aby się przekonać, jak to zrobić, należy sięgnąć po książkę czeskiego pisarza Josefa Formánka „Mówić prawdę” – pierwszą powieść tego autora przetłumaczoną na język polski. Wielka powieść, z wielką i zarazem okrutną historią XX wieku w tle – wojną światową, Holocaustem, faszyzmem i komunizmem, terrorem i masową zagładą. A w tym wszystkim człowiek, jednostka – Bernard Mares, sierota i podrzutek, żołnierz SS, Armii Czerwonej, więzień polityczny, milioner a potem bankrut, ale przede wszystkim nieszczęśliwie zakochany i samotny człowiek, poszukujący miłości i sensu życia.

W gruncie rzeczy – to chyba chciał nam powiedzieć autor powieści – chodzi właśnie o ten indywidualny ludzki los, o pojedyncze życie każdego z nas, które jest wartością samą w sobie, i o które powinniśmy walczyć za wszelką cenę. O co zatem walczy bohater książki? O wiele różnych rzeczy i w imię wielu ideologii i wartości, ale tak naprawdę walczy o siebie i o swoją prawdę. Na tym polega zresztą jego nieszczęście, bo jest w tym dążeniu do prawdy często bezkompromisowy. Nietrudno się domyślić, do czego może doprowadzić taka postawa, zwłaszcza w czasach, kiedy kłamstwo jest na porządku dziennym i kiedy staje się ogólną zasadą życia. Nic dziwnego, że „wilczy wiek” nieraz i boleśnie daje się we znaki Maresowi, który jest typowym i zarazem nietypowym bohaterem swoich czasów, kończącym swoje życie, jakże symbolicznie, na wysypisku śmieci. Czyż nie jest to doskonała metafora XX wieku i jego „wielkich idei”, w imię których doprowadzono do śmierci milionów istnień ludzkich? Bernard też jest po trosze takim śmieciem – niepotrzebnym nikomu odłamkiem, odrzutem historii, jedną z jej wielu ofiar.

Czy jest jednak jakaś nadzieja? Dla kogo lub dla czego warto żyć i się poświęcać, o co warto walczyć i zabiegać? Jest, zdaje się odpowiadać Josef Formánek – w nas samych i w naszym indywidualnym podejściu do własnego życia, w nieustannym poszukiwaniu prawdy, za wszelką cenę, tak jak robi to bohater jego książki. Zapraszam do lektury.

Elżbieta Szymańska, kuratorka projektu

Josef Formánek 

ur. w 1969 roku w Czechosłowacji, pisarz, dziennikarz, podróżnik czeski. Założyciel popularnego czeskiego magazynu podróżniczego „Koktejl”, zwiedził ponad 30 krajów. Debiutował powieścią Prsatý muž a zloděj příběhů (Piersiasty Mężczyzna i złodziej opowieści), która rozeszła się w nakładzie ponad 100 tysięcy egzemplarzy. Opublikował także kilka innych powieści, m.in. Úsměvy smutných mužů (Uśmiechy smutnych facetów) – zapiski z kuracji antyalkoholowej pisarza; na podstawie książki w 2018 roku powstał także film. Mówić prawdę (tytuł oryginalny – Mluviti pravdu) to pierwsza jego powieść przetłumaczona na język polski.

 

Miejsce:
Data:

05-06-2020

Organizator:

Czeskie Centrum jest współorganizatorem wydarzenia


Przypomnieć o wydarzeniu
Tuto akci nelze připomenout, protože akce již začala